آمار بازدیدکنندگان

2146637
امروز
دیروز
کل
1524
1025
2146637
IP 54.210.61.41

ورود کاربران

پیج اینستاگرام

noorgene@

با عضویت در این پیج

از مطالب علمی ژنتیک و پزشکی

مطلع شوید
کانال تلگرام
noorgene@

 

آزمایشگاه نورژن در گوشی شما

66551#*6655*

 

امتیاز کاربران
ضعیفعالی 

نشانگان Xشکننده:

این اختلال که بیشتر بعنوان بیماری تک ژنی تا اختلال کروموزومی رده بندی شده است، وجه تمایز  منحصربه فردی دارد، رایج ترین علت وراثتی ناتوانی ذهنی بوده و نخستین اختلالی است که جهش پویا یا دینامیک (توسعه ی تکرار سه تایی) در سال 1991 در آن شناسایی شده است. این وضعیت به طور طبیعی 1 در 5000 فرد مذکر را مبتلا می کند و 4 تا 8 درصد همه ی افراد مذکر دارای مشکلات یادگیری را در بر می گیرد. مارتین و بل بیماری را در دهه ی 1940 پیش از عصر کروموزوم توصیف کردند و به نشانگان مارتین- بل نیز معروف است. ناهنجاری کروموزومی در سال 1969 برای اولین بار توضیح داده شد، اما اهمیت و ارزش آن به طور کامل تا 1977 مشخص نشد.

ویژگی های بالینی :

پسران مسن تر و مردان بالغ به طور معمول ظاهر چهره یی قابل تشخیص با پیشانی بلند ، گوش های بزرگ ، صورت دراز و فک برجسته دارند. بیشتر مردان مبتلا پس از بلوغ بیضه های بزرگ (ماکروارکیدیسم) دارند. همچنین شواهدی در مورد ضعف بافت پیوندی، با مفاصل واجد انعطاف پذیری زیاد ، نشانه های بر روی پوست (شیار) و پایین افتادگی دریچه میترال وجود دارد. مشکلات ذهنی ، متوسط تا شدید بوده و بسیاری از پسران مبتلا ویژگی های مربوط به خودگرایی و یا رفتار بیش فعالی بروز می دهند. صحبت کردن بریده بریده و تکراری است . حاملان مؤنث برخی از مشخصات چهره یی را نشان داده و تقریباً 50درصد از زنان با جهش کامل ناتوانی های ذهنی خفیف تا متوسط دارند.

کروموزوم Xشکننده:

نام نشانگانXشکننده از ظاهر کروموزومX گرفته شده است که جایگاه شکننده یی نزدیک به تلومر در انتهای بازوی بلند در Xq27.3 نشان می دهد. جایگاه شکننده، شکاف رنگ ناپذیری است که معمولاً هر دو کروماتید را در نقطه یی که کروموزوم مستعد به شکستگی است، درگیر می سازد.

در این بیماری ، شناسایی جایگاه شکننده به کمک فنون کشت اختصاصی مانند محیط فاقد تیمیدین یا فولات انجام می گیرد که به آشکار سازی جایگاه شکننده تا 50درصد سلول های مردان مبتلا منجر می شود. نمایش جایگاه شکننده در حاملان مؤنث بسیار دشوارتر بوده و مطالعات سیتوژنتیک به تنهایی برای شناسایی حاملان ، ابزار معتبر و قابل اعتمادی نیست ، هرچند نتیجه مثبت ، حالت حاملی را تأکید می کند، اما فقدان جایگاه شکننده حامل بودن زن را رد نمی کند.

نقص مولکولی:

لوکوس Xشکننده به عنوان  FRAXAشناخته شد. جهش FRAXAمتشکل از افزایش در اندازه ناحیه یی در ′5 ترجمه نشده ی ژن عقب افتادگی ذهنی Xشکننده(FMR-l) است.این ناحیه دارای یک توالی تکرار بلند سه نوکلوئیدیCGGاست. در DNAی فرد سالم بین 10 و 50 نسخه از این تکرار سه تایی وجود دارد که به شیوه ی پایداری به ارث می رسند. اگرچه افزایش کوچکی تا حدود بین 59 و 200 تکرار موجب ناپایداری این توالی تکراری می شود، حالتی بعنوان پیش جهش موسوم است. آلل های 51 تا 58 به میانه نسبت داده می شوند.

مردی که حمل کننده پیش جهش است ، مرد انتقال دهنده ی طبیعی، نام دارد. اگرچه مشخص شده است این حاملان پیش جهشی در معرض خطر فزاینده یک بیماری نورولوژیک دیررس به نام نشانگان ترمور آتاکسی Xشکننده قرار دارند(FXTAS). همه دختران او پیش جهش را به ارث خواهند برد و هوش طبیعی دارند، ، اگرچه زمانی که این دختران دارای فرزندان پسر می شوند، خطر زیادی وجود دارد که در خلال میوز پیش جهشی متحمل افزایش بیشتر در اندازه شود. چنانچه این توالی به اندازه ی بحرانی بیشتر از 200 تکرار CGG برسد، جهش کامل ایجاد می شود. این فرایند را گاهی به عنوان گسترش و توسعه توالی تکرار سه تایی می شناسند.

جهش کامل نه تنها در خلال میوز مؤنث ، بلکه در تقسیمات میتوزی سوماتیک نیز ناپایدار است. در نتیجه ، در مرد مبتلا الکتروفورز ژلی یک اسمیر( نه یک نوار مشخص) DNA، محتوی بسیاری از آلل های با اندازه ی متفاوت را نشان می دهد. شایان ذکر است که آلل طبیعی و پیش جهش را می توان توسط واکنش زنجیره ای پلیمراز(PCR) شناسایی کرد، درحالی که برای تعیین جهش های کامل ، لکه گذاری یا بلات ساترن ضروری است. زیرا گسترش طولانی CGGرا اغلب نمی توان با PCRتکثیر کرد. در سطح مولکولی جهش کامل ، رونویسی ژن FMR-lرابوسیله هیپرمتیلاسیون سرکوب کرده و تصور می شود به نوبه ی خود مسؤول مشخصات بالینی مشاهده شده در مردان و برخی از زنان با گسترش بزرگ باشد. ژن FMR-l دارای  17 اگزون بوده و پروتئینی سیتوپلاسمی را کد می کند که در توسعه و تکامل و کارکرد نورون های مغزی نقش حیاتی دارند. با استفاده از آنتی بادی های مونوکلونال می توان پروتئین FMR-lرا در خون شناسایی کرد.

جایگاه شکننده ی دیگری در مجاورت FRAXAدر Xq28شناسایی شده است که FRAXEنام دارد. جهش های گسترش در FRAXEنیز تکرار سه تایی CGGبوده و بسیار کمتر از فراوانی جهش های FRAXA، رخ می دهد. برخی از مردان با این جهش ها مشکلات متوسط ذهنی دارند، در حالی که بقیه دقیقاً به همان شدت مردان دارای جهش FRAXA، مبتلا هستند. FRAXAبه جهت سیتوژنتیکی می تواند به مثابه جایگاه شکننده ظاهر شود، اگرچه آزمون PCRجداگانه است. همچنین ، جایگاه شکننده سومیFRAXFدر مجاورت FRAXAو FRAXEشناسایی شده است. به نظر نمی رسد این جایگاه موجب ناهنجاری بالینی گردد.

مشاوره ی ژنتیک و نشانگانXشکننده:

نشانگان X شکننده به عنوان علت رایج ناتوانی ذهنی، مشکل مهمی در مشاوره بوجود می آورد. وراثت بیماری بعنوان وابسته به جنس غیرمعمول با تغییر و تعدیل داده شده  در نظر گرفته می شود. همه دختران مرد انتقال دهنده ی طبیعی ، حامل پیش جهش خواهند بود. فرزندان مذکر آنها در خطر به ارث بردن پیش جهش یا جهش کامل هستند. میزان این خطر بستگی به اندازه ی پیش جهش در مادر دارد. جهش های بزرگ تر از100 تکرار CGGتقریباً در همه ی موارد افزایش یافته و به جهش کامل تبدیل می شوند. زنی که حامل جهش کامل است ، به احتمال 50درصد یریک از فرزندان پسر او به نشانگان کامل مبتلا خواهند بود و هرکدام از دختران او نیز با همین خطر ، جهش کامل را به ارث می برند. از آنجا که تقریباً 50درصد زنان با جهش کامل مشکلات متوسط ذهنی دارند ، خطر اینکه زن حامل جهش کامل دارای دختری با مشکلات ذهنی شود، برابر است با یک دوم × یک دوم یعنی یک چهارم. تشخیص پیش از تولد بر اساس بررسی DNAپرزهای کوریونی قابل انجام است ، اگرچه در مورد جنین مؤنثی که جهش کامل دارد ، نمی توان فنوتیپ را دقیقاً پیش بینی کرد.

نشانگانXشکننده از جمله بیماریهایی است که می توان برای آن غربالگری جمعیتی پیشنهاد داد ، چه در بین گروه های با خطر بالا مانند مردان دارای مشکلات ذهنی ، یا بر اساس جمعیت عمومی ، چنین برنامه هایی البته در صورتی مورد پذیرش گسترده عمومی هستند که بر مسایل عمده اخلاقی ، مالی و منطقی فایق آیند.